We współpracy ze Stowarzyszeniem Przyjaciół Miast Partnerskich Nysy zorganizowaliśmy 5 listopada 2025 w Nysie debatę: Znaczenie współpracy miast partnerskich dla realizacji celów polskiej polityki zagranicznej. Udział w debacie wzięli: Kordian Kolbiarz – Burmistrz Miasta Nysa, Jolanta Barska – Wicestarosta Powiatu Nyskiego, Regina Stajak – Prezes Zarządu Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Nysa, dr Igor Ksenicz – Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM, Anna Opałka – Kierownik Działu Kontaktów Zewnętrznych Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Nysie.
Celem debaty była prezentacja sposobów zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego we współpracę zagraniczną samorządu lokalnego oraz możliwości synergii pomiędzy uczelnią, samorządem lokalnym oraz społeczeństwem obywatelskim w działaniach paradyplomacji i partnerstwa miast.
Podczas debaty Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Miast Partnerskich Nysy Regina Stajak zaprezentowała działania i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego na rzecz współpracy miasta Nysa z miastami partnerskimi w Niemczech, Francji, Czechach, na Ukrainie oraz najnowszego partnerstwa z miastem na Węgrzech. Stowarzyszenie funkcjonuje od ponad 15 lat, zostało założone w 2009 roku. Głównym zadaniem jest organizowanie wspólnych wydarzeń kulturalnych, turystycznych i sportowych we współpracy z miastami partnerskimi Nysy w formacie people to people. Kluczową aktywnością Stowarzyszenia była organizacja pomocy humanitarnej i materialnej dla Kołomyi partnerskiego Nysy na Ukrainie. Stowarzyszenie koordynowało przekazywanie pomocy od miast w Niemczech i Czech dla Kołomyi.
Druga prezentacja dotyczyła współpracy międzynarodowej Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Nysie, która przyjmuje 50 studentów zagranicznych rocznie oraz ma podpisane umowy o współpracy ze 113 szkołami wyższymi na 5 kontynentach.
Nysa jest przykładem dobrej współpracy samorządu i społeczeństwa obywatelskiego na rzecz współpracy międzynarodowej.
Burmistrz Miasta Nysa oraz Wicestarosta opowiadali o korzyściach dla wspólnoty lokalnej z partnerstw zagranicznych samorządów. Jest to przede wszystkim wymiana doświadczeń, edukacja oraz zwiększanie otwartości na świat i współpracę wspólnoty lokalnej. Ważne jest przy tym, aby współpraca ewoluowała i dostosowywała się do potrze samorządu i jego mieszkańców. Należy poszukiwać nowych, aktualnych tematów, które przyciągają uwagę ważnych grup społecznych. Nysa jest również przykładem jak partnerstwa miast działają w sytuacjach kryzysowych. Nysa otrzymała istotną pomoc od swoich miast partnerskich w Niemczech po powodzi, która dotknęła miast we wrześniu 2024 roku. Ale także udzielała pomocy partnerom z Ukrainy po napaści Rosji w lutym 2022.
Podczas debaty dr Igor Ksenicz z UAM przedstawił wyzwania dla współpracy MSZ z samorządami lokalnymi. Przywołał model francuski, gdzie istnieje w MSZ departament wspierający samorządy w ich współpracy międzynarodowej, a także w każdej prefekturze jest zatrudniona doświadczona osoba, która na co dzień doradza i wspiera samorządy lokalne w prowadzenia paradyplomacji. Ponadto we francuskich placówkach dyplomatycznych są dyplomacji, którzy zajmują się dyplomacją samorządową.
Wnioski z debaty to:
- Włączanie i synergia wszystkich partnerów lokalnych takich jak społeczeństwo obywatelskie, placówki edukacyjne, kluby sportowe do współpracy z samorządem.
- Motywowanie do zaangażowania we współpracę ważnych grup społecznych oraz mieszkańców we współpracę międzynarodową
- Konieczność wspierania wspólnot lokalnych przez MSZ oraz samorządy szczebla wojewódzkiego. Warto byłoby stworzyć w Urzędach Wojewódzkich lub Marszałkowskich funkcję samorządowego oficera łącznikowego, którego zadaniem byłoby merytoryczne wspieranie samorządów w rozwijaniu istniejących oraz nawiązywaniu nowych partnerstw zagranicznych, tak aby były one zgodne z polską polityką zagraniczną oraz przynosiły maksymalne korzyści dla zaangażowanych partnerów.
- Powinien zostać również opracowany system stworzenia bazy danych partnerstw zagranicznych samorządów wszystkich szczebli w Polsce, tak aby mieć orientacje na temat aktywności międzynarodowej samorządów. Dziś nie ma spójnej bazy wiedzy, co uniemożliwia monitorowanie trendów, kierunków geograficznych i merytorycznych rozwoju paradyplomacji. Baza wiedzy mogłaby także posłużyć do lepszej koordynacji działań i synergii pomiędzy MSZ i samorządami.
- Dyskutowaliśmy również o tym, że warto byłoby przygotować priorytety dyplomacji samorządowej, określające tematy, narzędzia, dobre praktyki i priorytetowe kierunki dla rozwoju paradyplomacji. Priorytety mogłyby zostać opracowane we współpracy MSZ oraz korporacji samorządowych.
